Vrouwenboeken bestaan niet

Op de avond dat ik mijn praatje over vrouwenboeken ging houden voor de Universiteit van Nederland, kreeg ik een bericht van een vriend. Dat bij DWDD net het woord ‘vrouwenboek’ is gevallen. Dat wil je niet, dat je boek vergeleken wordt met een vrouwenboek, want die zijn slecht. Toch? De lezer van mijn blog weet intussen: Corina, die is feminist, die gaat dat nooit toegeven. En dan heb je gelijk. Maar ik kom wel met Bewijs.1

In mijn praatje laat ik zien dat vrouwenboeken ten onrechte gezien worden als het dieptepunt van wat proza te bieden heeft. Ik zal niet het hele praatje beschrijven, dat kun je immers bij UvN zien, maar ik haal er even één element uit om wat verder op door te gaan: de verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke auteurs. Vrouwenboeken zijn immers geschreven door vrouwen. Komt het dan daardoor dat die boeken zo slecht zijn?

Ik sneed romans door met een computer en wat blijkt? Vrouwelijke en mannelijke auteurs zijn geen aparte diersoorten. Ze verschillen inderdaad op sommige punten, maar op veel andere punten komen ze overeen, zeker binnen één genre. (Voor Objectief Bewijs, zie deze pdf.) Die overeenkomsten, dat is wat we meestal over het hoofd zien, daar schreef ik al eerder over. Het is natuurlijk leuker om te horen dat vrouwen vaker persoonlijke voornaamwoorden gebruiken en mannen meer lidwoorden, dan dat ze allemaal ongeveer even vaak bijvoeglijke naamwoorden gebruiken. Maar waarom maak ik me daar druk over? Niet vanwege de resultaten, maar omdat we vervolgens een – overigens begrijpelijke – fout maken. De denkfout die volgt, is dat we gaan geloven dat de verschillen voor (bijna) álle vrouwelijke en mannelijke auteurs gelden. In de praktijk betekenen genderverschillen regelmatig dat een handjevol vrouwen of mannen een bepaald typisch gedrag heel vaak vertoont en de rest eigenlijk helemaal niet zo vaak. Die veelgebruikers trekken het gemiddelde voor één geslacht uit het lood, waardoor we vervolgens een scheef beeld krijgen van wat het betekent een vrouwelijke auteur te zijn.

Een voorbeeld. Stel, je vergelijkt een set met teksten, de ene helft door vrouwen, de andere helft door mannen. Eén vrouwelijke auteur gebruikt 100 keer het woord ‘leuk’. Verder doen een paar vrouwelijke auteurs dat ook af en toe, en bij de mannelijke auteurs doen een paar mannen het ook af en toe. Dan zorgt de uitschieter ervoor dat het woord ‘leuk’  een statistisch significant verschil oplevert tussen de gemiddeldes van de groepen vrouwelijke en mannelijke auteurs. Degene die dit ontdekt, schrijft: VROUWELIJKE AUTEURS GEBRUIKEN SIGNIFICANT VAKER HET WOORD ‘LEUK’! Dat is dan een feit. Maar het is niet de hele waarheid. De lezer denkt dan vervolgens: zie je wel, vrouwen gebruik het woord ‘leuk’ vaak. Terwijl het dus één auteur was die het gemiddelde verschil zo groot maakte. Dit lijkt misschien een gechargeerd voorbeeld, maar als je het boek van Paul Baker leest, Using Corpora to Analyze Gender, dan zie je dat dit gewoon de praktijk is.

Op deze manier kun je ook kijken naar onderwerpen in romans – mannen gebruiken net zo goed een onderwerp als ‘gezin’. En zelfs een ‘typisch’ vrouwelijk onderwerp als aandacht voor het uiterlijk kun je gemakkelijk omdraaien, zoals ik ook vertel in het praatje. Geen verzinsels om mijn zin te krijgen, maar droge feiten.  Alleen andere dan we normaal gesproken rapporteren.

Kortom: als je er beter naar kijkt, precies uitzoekt wat de verschillen betekenen, dan blijkt dat het allemaal zo zwart-wit niet is. Het gaat om de bril die je opzet, hoe je naar de romans kijkt. Slechte boeken zijn niet vrouwelijk. Slechte boeken worden zowel door vrouwen als door mannen geschreven. Goede boeken worden ook zowel door vrouwen als door mannen geschreven. Zoals je ‘objectief’ kunt bewijzen dat er verschillen zijn, zo kun je ook ‘objectief’ bewijzen dat die niet zo groot zijn als ze lijken. Vrouwenboeken bestaan net zo min als mannenboeken. Laten we het woord dus lekker de prullenmand in gooien.

Meer weten?

Laat een berichtje achter om volgend jaar een pdf van mijn proefschrift te ontvangen: Reading beyond the female: the relationship between perception of author gender and literary quality.


 

1. Het nadeel van feminist zijn, is dat je zelden gelijk krijgt buiten je eigen kring. Er wordt altijd ‘objectief bewijs’ geëist en als je dat dan levert, dan valt er toch nog wel een andere tegenwerping te bedenken of er wordt aan je bewijs getwijfeld. Want mensen willen niet horen dat de wereld niet helemaal eerlijk is. Dat ontmoedigt me soms, maar vandaag niet. Vandaag kom ik gewoon weer met meer Bewijs.

One thought on “Vrouwenboeken bestaan niet

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *