Hoera! Geen persoonlijke voorvallen, geen plot!

Niña Weijers heeft de Van der Hoogtprijs gewonnen, een aanmoedigingsprijs voor debutanten. Dat zul jij wel mooi vinden, zullen de mensen denken die mij een beetje kennen. Een vrouw, die iets literairs wint! En dat klopt. (Hoewel helaas een witte vrouw, laten we vooral niet zwijgen over het eigenlijk nog veel grotere probleem van het ontbreken van niet-witte laureaten in de Nederlandse letteren.)

Ik lees op Neder-L wat citaten uit het jury-rapport. Op dit stuk blijf ik hangen:
“De consequenties is een boek dat zich nauwelijks laat navertellen in de plotlijn. Dat geldt voor de jury als een groot goed, want hiermee onderscheidt het boek zich van tal van andere debuten waarin persoonlijke voorvallen vaak de boventoon voeren, in boeken die zich makkelijk laten navertellen. Het pleit voor Niña Weijers dat ze hoog inzet.” (Mijn nadruk.)

Wie legt mij uit hoe ‘persoonlijke voorvallen’ en ‘slecht navertelbare plot’ elkaar tegenspreken? Ik heb Ulysses nog niet gelezen, maar misschien is dat een goed tegenvoorbeeld. Mij doet de bijzin ‘waarin persoonlijke voorvallen vaak de boventoon voren’ denken aan de opvallende geschiedenis van de Libris Literatuur Prijs ten aanzien van het bespreken van romans door vrouwelijke auteurs. In 2007 gooide de jury alle boeken door vrouwen gezamenlijk de prullenmand in, omdat ‘hun’ thema-keuze niet deugde:

“[L]ichtgewicht, kleine persoonlijke wissewasjes, thrillers, relatieproblemen, al of niet in moord eindigend, of in een cursus. Zijn het de vrouwen die deze thema’s kiezen of de uitgevers?”

In 2010 werd diezelfde prijs toegekend aan Bernard DeWulf voor Kleine Dagen, dat over het dagelijks leven met zijn kinderen gaat. Kleine persoonlijke wissewasjes, iemand? Misschien kan een boek over wissewasjes stilistisch gezien best interessant zijn. Misschien is het alleen slecht als die persoonlijke wissewasjes in moord eindigen. Zoals in Tirza bijvoorbeeld. Of nee, wacht. Dat was juist de Libris-winnaar in 2007. Ehm. Ik vrees dat ik de draad kwijt ben. Terug naar Niña Weijers.

In 2015 werd Weijers genomineerd voor de Libris. De jury lijkt iets te willen repareren, maar of de vrouwelijke auteur daar beter van wordt? “Waar tot voor kort de Nederlandse literatuur vaak niet veel verder keek dan de eigen huiskamer, blijken deze jonge vrouwen alle ramen en deuren open te gooien en de wereld onverschrokken tegemoet te treden. (…) Terwijl jonge vrouwen ooit traditioneel het favoriete onderwerp vormden van ouder wordende kunstenaars, lijkt de blijmoedige conclusie gerechtvaardigd dat de rollen vandaag de dag omgekeerd zijn.”

De opluchting: we zijn de huiskamer uitgebroken! De kleine persoonlijke wissewasjes voorbij. Ook interessant is de keus voor frase ‘de Nederlandse literatuur’. Het lijkt op een poging ‘vrouwelijke auteurs’ of iets dergelijks te vermijden, maar het resultaat is dat het lijkt alsof de Jury suggereert dat DeWulf de prijs niet gekregen zou hebben als men destijds ‘de eigen huiskamer’ voorbij geweest zou zijn. Een klassieke spagaat. De taal knarst en wringt aan alle kanten. Schrijf dan wat je bedoelt: “Oeps, vrouwen kunnen nu ineens toch schrijven. Want nu kiezen ze wel leuke thema’s. Daar schortte het namelijk aan. Want, alleen als je een man bent, mag je over persoonlijke wissewasjes schrijven.”

Waarom worden die ‘persoonlijke voorvallen’ genoemd in het Van der Hoogt-rapport? Ik denk dat het een apologie is omdat Weijers vrouw is. Als je vindt dat vrouwen niet kunnen schrijven, zeg dat dan. Maar doe alsjeblieft niet alsof je objectieve criteria hanteert. Want dat vrouwen over persoonlijke dingen schrijven – of dat nu ‘wissewasjes’ of ‘voorvallen’ zijn – en dat ze daarom slecht zijn, dat is onzin. Elk onderwerp kan literair gemaakt worden door een goede auteur. Vrouwen gelijkstellen aan het persoonlijke (en dat dan afkeuren), is politiek.

De Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs: http://www.mijnedlet.nl/mdnl/?p=732
Website van de Libris Literatuur Prijs: http://www.librisliteratuurprijs.nl/
Post op Neder-L: http://nederl.blogspot.nl/2016/03/van-der-hoogt-prijs-2016-voor-nina.html

Leave a Reply